Blog > Komentarze do wpisu
Lustereczko, powiedz przecie…

Któż nie zna baśni o Królewnie Śnieżce i siedmiu krasnoludkach, w której zła macocha posiadała lustro pomagające jej w poszukiwaniu pasierbicy? Kto nie słyszał o Alicji Po Drugiej Stronie Lustra? Lustro towarzyszy nam nie tylko w baśniach i legendach. Jest elementem naszej rzeczywistości, bez którego trudno się obyć. Lustra otaczają nas zewsząd. A my od wieków nadajemy im coraz to nowe znaczenie, symbolikę, a nawet moc.

Z lustrem wiąże się wiele przesądów. Stłuczone lustro ma wróżyć siedem lat nieszczęść, a przejrzenie się w jego odłamku – rychłą śmierć lub chorobę. Dlatego kawałki stłuczonego lustra należało sprzątać z zamkniętymi oczami. Wierzenie to pochodzi od Rzymian z I w. n.e., którzy do greckiego przesądu o pechu dodali siedem lat. Nieszczęściu można zapobiec, zakopując w ziemi kawałki rozbitego zwierciadła. Pecha sprowadzało też spoglądanie w lustro przy świecy, zwłaszcza w Halloween. Również panna młoda, kiedy jest już gotowa do ślubu, nie powinna zerkać w lustro przed ceremonią zaślubin. Przesąd aktorski z kolei wiązał pecha ze spojrzeniem przez ramię w czyjeś lustro. Istniało także przeświadczenie, że lustro spadające ze ściany wróży rychłą śmierć jednego z domowników. Zwierciadła także należało zasłaniać podczas burzy, by nie przyciągały piorunów.        

Panowało również powszechne przekonanie mówiące o tym, że lustro może uwięzić ludzką duszę. Stąd prawdopodobnie wziął się zwyczaj zasłaniania luster w mieszkaniu na czas zgonu domownika do czasu powrotu rodziny z pogrzebu. Ta tradycja wywodziła się być może z obawy, aby nieboszczyk nie wypatrzył so­bie przez lustro spośród obecnych towarzy­sza podróży na tamten świat, albo z po­glądu, że zwierciadło to drzwi, przez które dusza przedostać się może do (lub z) innego świata. Stąd również powstał przesąd, że niemowlę w ciągu pierwszego roku życia nie powinno przyglądać się swemu odbiciu w lustrze, aby zwierciadło nie skradło mu duszy. Ze związków zwierciadła z duszą wywodzi się także przekonanie, że wampiry i czarownice nie odbijają się w lustrze, ponieważ nie mają duszy.

Lustro było także niezbędnym atrybutem każdego maga. Nostradamus korzystał z magicznego lustra wykonanego z czarnego materiału. Zdaniem wielu badaczy słynne "Centurie" jasnowidza powstały dzięki magicznym praktykom z wykorzystaniem tegoż lustra, nie zaś jako przepowiednie astrologiczne. Podobny przedmiot posiadała również jego protektorka - Katarzyna Medycejska. Według legendy nadworny mag na żądanie swej pani ukazał w nim oblicza przyszłych władców Francji. Słynne w dziejach magii jest zwierciadło wykonane przez Johna Dee - nadwornego astrologa angielskiej królowej Elżbiety I.

W Polsce w legendy obrosło lustro czarnoksiężnika Twardowskiego znajdujące się w zakrystii bazyliki mniejszej pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Węgrowie. Za pomocą tego zwierciadła czarnoksiężnik miał dla Zygmunta Augusta wywołać ducha Barbary Radziwiłłówny. Pomimo ostrzeżenia maga, że próba zbliżenia się do zjawy przyniesie im obu nieszczęście, zrozpaczony król usiłował objąć zjawę. W tym momencie duch zniknął, lustro pękło, a obaj uczestnicy seansu w niedługim czasie zmarli. Ramę zwierciadła Twardowskiego obiega napis – lekko wypukłe, złocone litery układające się w łacińskie zdanie: Zabawiał się lustrem tym Twardowski, magiczne sztuki pokazując, lecz na służbę Bożą obrócone (to) jest.

To tylko niektóre ze zwierciadlanych legend. Może teraz, gdy przypadkiem sięgniemy po lusterko, wrócimy do marzeń z dzieciństwa i zastanowimy się, co kryje się za zasłoną zwierciadlanej tafli. I uświadomimy sobie, że w tym zdawałoby się szarym świecie posiadamy przedmiot, którego największą siłą nie jest magia, ale budowana od wieków sieć niezwykłych legend, baśni i cudownych historii.

piątek, 05 czerwca 2009, black_owl

Polecane wpisy

  • Przewoźnicy dusz

    Zanim kultura masowa rozpowszechniła postać śmierci – kostuchy mieliśmy do czynienia z całą gamą przeobrażeń śmierci wytworzonych w rozmaitych religiach ś

  • Lustrzane opowieści

    W poprzednim felietonie pisałam o magicznych i legendarnych właściwościach lustra. Dziś chciałabym bardziej zagłębić się w to, jak ów niezwykły przedmiot był wy

  • MITY POPKULTURY

    Dziś miejsce tradycyjnych bohaterów zajęły ikony popkultury. Dla mieszkańców Zachodu postacie Johna F. Kennedyego, czy Marilyn Monroe są równie mityczne jak Tez