Blog > Komentarze do wpisu
Lustrzane opowieści

W poprzednim felietonie pisałam o magicznych i legendarnych właściwościach lustra. Dziś chciałabym bardziej zagłębić się w to, jak ów niezwykły przedmiot był wykorzystywany w literaturze i kinie. A biorąc pod uwagę fakt, że wyobraźnia ludzka nie ma granic warto sprawdzić jak poradziła sobie z tak interesującym motywem, jakim jest lustro.

W mitach i legendach lustro jednoznacznie wiązało się z odbiciem. Lustrem często bywała po prostu tafla wodna. Według mitologii greckiej Narcyz zako­chał się w swoim odbiciu w wodzie i umarł z tęsknoty. Lusterko miało także właściwości obronne, bywało tarczą chro­niącą przed demonami. To właśnie zwierciadło odparło zabójczy wzrok Meduzy w Micie o Perseuszu. W Polsce zwierciadło pojawiło się między innymi w warszawskiej legendzie o bazyliszku. Potwór o kształcie koguta i z ogonem węża zabijał wzrokiem każdego, na kogo padał jego wzrok. Aby go pokonać należało za pomocą luster straszliwe spojrzenie skierować przeciw stworowi.                                                                                        

W baśniach lustro zawsze miało właściwości magiczne. Często ukazywało odległe wydarzenia, twarze osób, przeby­wających daleko lub umierających. W Królewnie Śnieżce, spopularyzowanej przez braci Grimm, macocha dowiaduje się od magicz­nego zwierciadła, gdzie przebywa jej pasierbica. Lustro w bajce Ander­sena Królowa Śniegu „miało tę własność, że wszystko dobre i ładne rozpływało się w jego odbiciu, a wszystko bezwartościowe i odstręczające stawało się w nim wyraźne i jeszcze brzydsze”. Zwierciadło Zajna al-Asnama, z Baśni z 1001 nocy, ofiarowane mu przez króla dżinnów, pokrywało plamami odbicie dziewczyny, która utraciła dziewictwo. Magiczne zwierciadło Merlina, o którym jest mowa w Królowej wieszczek Edmunda Spencera informowało króla Ryence o wszelkiej zdradzie, tajnych spiskach i planowanych przez wrogów zbrojnych napaściach. W dramacie Jeana Cocteau Orfeusz bohater, wkładając magiczne rękawice podarowane mu przez boginię śmierci, przez zwykłe lustro wkroczył do krainy zmarłych.                                           

Również literatura nowożytna, szczególnie dziecięca i fantastyczna korzystała z szeroko pojętego motywu zwierciadła. Lewis Caroll w swej książce „Po drugiej stronie lustra” opowiedział przygody dziewczynki imieniem Alicja, która znalazła się w Lustrzanym Świecie. Przechodząc w dziwny i tajemniczy sposób na drugą stronę lustra trafiła w miejsce, w którym wszystko dzieje się na opak. Motywu lustra w podobny sposób użyła Dorota Terakowska w Lustrze Pana Grymsa. Za jego pomocą kilkunastoletnia dziewczynka Agata mogła przedostać się do zaczarowanego świata Koral i go uratować. Wcześniej władca Koralu - król Tutain otrzymał od magów magiczne lustro, które pokazywało każde wybrane na planecie miejsce i zwielokrotniało jego dar wymowy, przyczyniając się do posłuchu mieszkańców. Król próbował za jego pomocą podbić cały Kosmos, za co został ukarany pozbawieniem czerwonego koloru jego świata. W książce Harry Potter i kamień filozoficzny główny bohater natyka się na zwierciadło Ein Eingarp. Nazwa lustra czytana od tyłu brzmi Pragnienie, bo zwierciadło w istocie pokazuje najszczersze pragnienia serca. Harry Potter, który nigdy nie widział swojej rodziny ujrzał ją w całości. Ron Weasley zaś widział siebie jako najlepszego spośród gromady braci. Sam Dyrektor Hogwartu twierdził, że widzi tam skarpetki, utrzymuje się w przekonaniu, że skarpetek nigdy zadość. Lustro Ein Eingarp było również ostatnią przeszkodą w znalezieniu kamienia filozoficznego. Zwierciadło Galadrieli we Władcy Pierścieni było misą wypełnioną wodą, znajdującą się w Złotym Lesie. Na powierzchni wody ukazywały się odbicia scen odległych w czasie lub przestrzeni, dzięki czemu można w nim było zobaczy przyszłość, przeszłość lub teraźniejszość.

Lustro jako źródło zła wszelkiego i katalizator przerażających wydarzeń jest motywem znanym i eksploatowanym w horrorach – zarówno w literaturze jak i w filmie. Demoniczny chłopiec, którego duch uchował się w lustrze, a teraz powrócił do świata żywych by siać zło pojawił się w filmowej serii „Omen”. Reżyser Bernard Rose również korzystał z motywu lustra w filmie Candyman, tworząc postać Candymana, czarnoskórego mężczyzny, który pojawia się zawsze, kiedy jego imię zostanie pięciokrotnie wypowiedziane przed lustrem. Zjawa ta zamiast prawej ręki ma hak, dzięki, któremu zbiera krwawe żniwo wśród ludzi, którzy decydują się na jej przywołanie. Także mistrz literackiego horroru Graham Masterton w powieści Zwierciadło piekieł centralnym punktem historii czyni lustro. Główny bohater ksiązki Martin kupuje staromodne, rzeźbione zwierciadło, którym przyozdabia pokój gościnny swego apartamentu. Po kilku dniach Emilio - wnuczek właściciela domu, zaczyna opowiadać mu, że w lustrze widuje chłopca, z którym się często bawi. Opis nieznajomego idealnie pasuje do Boofulsa – dziecięcej gwiazdy filmowej zamordowanej 50 lat temu. Po jakimś czasie Emilio znika zatapiając się w lustrzanej tafli, a na jego miejsce pojawia się żywy Boofuls.

 Po tym jakże żywym przeglądzie lustrzanych opowieści, nie pozostaje nam nic innego jak czekać na nowe. Miejmy nadzieję, jeszcze bardziej oryginalne i pasjonujące.

niedziela, 07 czerwca 2009, black_owl

Polecane wpisy

  • Lustereczko, powiedz przecie…

    Któż nie zna baśni o Królewnie Śnieżce i siedmiu krasnoludkach, w której zła macocha posiadała lustro pomagające jej w poszukiwaniu pasierbicy? Kto nie słyszał

  • Krzyże niezgody

    Tradycja stawiania krzyży na rozstajnych drogach i na placach, aby upamiętnić bitwy i inne znaczące wydarzenia była powszechna w całej chrześcijańskiej Europie.

  • MITY POPKULTURY

    Dziś miejsce tradycyjnych bohaterów zajęły ikony popkultury. Dla mieszkańców Zachodu postacie Johna F. Kennedyego, czy Marilyn Monroe są równie mityczne jak Tez